W Gdańsku padła deklaracja: wschodnia flanka UE wzmacnia bezpieczeństwo

Gdańsk: wspólny sygnał jedności i ostrzeżenie dla agresora

W Gdańsku spotkali się liderzy państw wschodniej flanki, by wspólnie omówić bezpieczeństwo regionu i odpowiedź na rosnące zagrożenia. Obrady odbyły się równolegle z Konferencją Odbudowy Ukrainy, co podkreśliło związek między wsparciem dla Kijowa a bezpieczeństwem całej Europy. W rozmowach uczestniczyli prezydenci Litwy i Rumunii, premierzy Finlandii, Estonii, Łotwy i Szwecji oraz przedstawiciele instytucji europejskich. Efektem spotkania była Deklaracja Gdańska, w której państwa regionu jasno wskazały Rosję jako największe, bezpośrednie i długoterminowe zagrożenie dla obszaru euroatlantyckiego.

Premier Donald Tusk podkreślił, że wschodnia flanka po raz kolejny pokazała jedność i solidarność przy pełnym wsparciu Unii Europejskiej. Zaznaczył też, że wspólne działania mają być wyraźnym sygnałem dla tych, którzy planują wrogie działania wobec państw regionu. W centrum rozmów znalazła się także odpowiedzialność całej Unii Europejskiej za bezpieczeństwo jej wschodnich granic. Uczestnicy uznali, że to nie jest wyłącznie sprawa krajów przyfrontowych, ale wspólna odpowiedzialność całej wspólnoty.

„Cieszę się, że kolejny raz wschodnia flanka z pełnym wsparciem Unii Europejskiej pokazała dziś pełną jedność oraz solidarność. Niech to będzie znak ostrzegawczy dla tych, którzy planują coś złego wobec nas”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Wspólne stanowisko obejmuje także dalsze wzmacnianie współpracy obronnej ze Stanami Zjednoczonymi. Premier Donald Tusk przypomniał, że obecność i współpraca z USA służą bezpieczeństwu Europy oraz państw wschodniej flanki. W ocenie uczestników spotkania silne więzi transatlantyckie pozostają jednym z filarów odstraszania i budowania stabilności. To ważne również w kontekście modernizacji armii, wspólnych ćwiczeń i wymiany informacji między sojusznikami.

Rosja wskazana jako największe zagrożenie dla regionu

W przyjętej deklaracji państwa regionu nie zostawiły wątpliwości co do oceny sytuacji bezpieczeństwa. Rosja została nazwana największym, bezpośrednim i długoterminowym zagrożeniem dla bezpieczeństwa, pokoju i stabilności obszaru euroatlantyckiego. To sformułowanie ma znaczenie polityczne, ale też praktyczne, bo wyznacza kierunek dalszych działań wojskowych, infrastrukturalnych i finansowych. Liderzy zgodzili się, że wobec agresywnych działań Rosji potrzebna jest stała koordynacja polityki i planowania obronnego.

Premier Donald Tusk zwrócił uwagę, że sytuacja w regionie pozostaje bardzo niestabilna i należy liczyć się z możliwymi eskalacjami w najbliższych tygodniach i miesiącach. Podkreślił, że państwa graniczące z Rosją, Białorusią i Ukrainą muszą przygotowywać się wspólnie jako grupa bezpośrednio narażona na ryzyko. W praktyce oznacza to większą wymianę informacji, wspólne planowanie oraz szybsze reagowanie na zagrożenia. Dla mieszkańców regionu to sygnał, że bezpieczeństwo granic i infrastruktury krytycznej staje się jednym z głównych priorytetów.

„Podzielamy bez wyjątku opinię, że sytuacja jest bardzo niestabilna. Można spodziewać się rozmaitego typu eskalacji w najbliższych tygodniach i miesiącach. Będziemy chcieli przygotować się jako grupa państw bezpośrednio wystawionych na to ryzyko, bo graniczących z Rosją, Białorusią, Ukrainą”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Znaczenie spotkania podkreśla także sam format współpracy, który został ustanowiony w 2025 roku w Helsinkach. Było to drugie spotkanie liderów w tym gronie, a gospodarzem poprzedniego był właśnie fiński stolica. Premier Finlandii Petteri Orpo zaznaczył, że kontynuowanie prac jest ważne, bo ten format ma służyć koordynacji działań w regionie i wzmacnianiu odporności państw narażonych na presję ze strony Rosji.

„Ustanowiliśmy ten format wspólnie wraz z krajami flanki wschodniej w zeszłym roku w Helsinkach. W tej chwili spotykamy się po raz drugi i ważne jest, abyśmy kontynuowali te prace”

Petteri Orpo, Premier Finlandii

Wspólne projekty obronne, infrastruktura i większe wydatki

Państwa sygnatariusze uzgodnili, że odpowiedź na zagrożenia musi obejmować nie tylko deklaracje, ale także konkretne inwestycje. W dokumencie zapisano potrzebę rozwijania wspólnych projektów obronnych, modernizacji infrastruktury oraz zwiększania wydatków na bezpieczeństwo. Chodzi zarówno o rozwiązania wojskowe, jak i cywilne, które zwiększają odporność regionu na kryzysy. W praktyce to oznacza lepsze drogi, sprawniejsze połączenia i lepsze przygotowanie do działań obronnych oraz logistycznych.

Prezydent Litwy Gitanas Nauseda podkreślił, że jedność powinna obejmować cały kierunek północ-południe i wschód-zachód, a także basen Morza Czarnego. Zwrócił uwagę, że potrzebne są mechanizmy planowania i przygotowania obywateli, bo bezpieczeństwo to nie tylko ochrona terytorium. Jego zdaniem stawką są także zasady, które łączą państwa regionu. To pokazuje, że dyskusja w Gdańsku wykraczała poza bieżące wydarzenia i dotyczyła długofalowej odporności państw.

„Potrzebne są nam mechanizmy niezbędne do planowania i przygotowania obywateli. Robimy coś więcej niż ochrona terytorium. Chronimy zasady, które łączą nasze kraje. Bezpieczeństwo flanki stanowi o naszym bezpieczeństwie. Nie odwlekajmy tego.”

Gitanas Nauseda, Prezydent Litwy

W rozmowach padły też przykłady konkretnych działań poszczególnych państw. Premier Szwecji Ulf Kristersson mówił o zdecydowanych działaniach wobec tzw. floty cieni i o ochronie zasobów morskich na Morzu Bałtyckim. Podkreślił, że państwa regionu muszą działać zgodnie z prawem międzynarodowym i wykorzystywać swoją siłę do utrzymania pokoju. To ważne zwłaszcza dla krajów nadbałtyckich, dla których bezpieczeństwo morskie ma bezpośrednie znaczenie gospodarcze i strategiczne.

„Szwedzkie władze wciąż działają w sposób zdecydowany wobec floty cieni, podtrzymując prawo międzynarodowe. Bronimy zasobów morskich znajdujących się na flance wschodniej, na Morzu Bałtyckim”

Ulf Kristersson, Premier Szwecji

Większe pieniądze na obronność i solidarność całej Europy

Jednym z najważniejszych tematów spotkania były nakłady na obronność. Premier Donald Tusk wskazał, że Polska pozostaje wśród liderów pod względem wydatków na obronę i bezpieczeństwo, a to wzmacnia także współpracę z Amerykanami. Wskazał, że na obronę i zadania z nią związane Polska przeznacza 7%, co ma być poziomem wyjątkowo wysokim i solidnym. Z kolei premier Estonii Kristen Michal przypomniał, że jego kraj w ostatnich 6 miesiącach podjął wiele działań wzmacniających bezpieczeństwo, a wydatki Estonii na obronność sięgają 5,4% PKB.

Komisarz Andrius Kubilius podkreślił, że kraje wschodniej flanki ponoszą największy ciężar inwestycji obronnych na rzecz całej Europy. Zwrócił uwagę, że w programie SAFE to właśnie państwa flanki wschodniej wykorzystują 76 mld euro. Taki podział pokazuje, że region bierze na siebie dużą część odpowiedzialności za bezpieczeństwo kontynentu. Według uczestników spotkania finansowanie obrony musi być traktowane jako element solidarności, a nie wyłącznie narodowy wydatek.

„Na obronę bezpośrednio i na rzeczy związane z obroną to będzie 7%, więc udział rzeczywiście bardzo duży, bardzo solidny”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

„Ostatnie 6 miesięcy to czas podejmowania wielu ważnych działań dla wzmocnienia obronności i bezpieczeństwa. 5,4% PKB to jest poziom wydatków Estonii na obronność”

Kristen Michal, Premier Estonii

„Te kraje przeznaczają największą część swojego PKB na obronność, biorąc odpowiedzialność za bezpieczeństwo całego regionu. Jeśli spojrzeć na program SAFE, to 76 mld euro z tego projektu wykorzystują właśnie kraje flanki wschodniej. To dzieje się w imię solidarności całej Europy”

Andrius Kubilius, komisarz

W końcowej części spotkania państwa uczestniczące potwierdziły pełne wsparcie dla Ukrainy. Deklaracja obejmuje pomoc militarną, finansową i polityczną oraz poparcie dla integracji Ukrainy ze strukturami euroatlantyckimi. Jednocześnie podkreślono potrzebę dalszego rozwijania wspólnych projektów obronnych i modernizacji infrastruktury. W praktyce Gdańsk stał się miejscem, w którym kraje wschodniej flanki wysłały wspólny sygnał: bezpieczeństwo regionu ma być budowane razem, a nie osobno.

• 2025 roku w Helsinkach ustanowiono format współpracy liderów wschodniej flanki.
• W Gdańsku odbyło się drugie spotkanie w tym gronie, równolegle z Konferencją Odbudowy Ukrainy.
• Polska deklaruje wydatki na obronę i sprawy z nią związane na poziomie 7%.
• Estonia wskazała poziom wydatków na obronność na poziomie 5,4% PKB.
• W programie SAFE kraje flanki wschodniej wykorzystują 76 mld euro.