Centrum ESA powstanie w Warszawie. Polska zyska nowe miejsce współpracy kosmicznej

Centrum ESA w Warszawie potwierdzone przez decyzję agencji

W Warszawie powstanie centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej. To pierwsza taka placówka poza gronem państw założycielskich agencji. Decyzję ogłoszono po informacji, że kolejny ośrodek ESA zostanie ulokowany właśnie w Polsce, co ma znaczenie dla pozycji kraju w europejskim sektorze kosmicznym. Premier Donald Tusk wskazał, że jest to ważny dzień dla Polski i dla jej ambicji związanych z technologiami przyszłości.

Nowe centrum ma być częścią sformalizowanej współpracy ESA z jednym z krajów położonych na wschodniej flance Unii Europejskiej. Jak podkreślono, Polska będzie pierwszym takim państwem w tym regionie, które uzyska możliwość ulokowania jednego z centrów agencji. To także pierwszy ośrodek ESA tworzony poza granicami państw-sygnatariuszy konwencji o utworzeniu agencji. W praktyce oznacza to rozszerzenie geograficzne i instytucjonalne obecności ESA w Europie.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

„Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy”

Donald Tusk, premier

Warszawskie centrum ma wspierać bezpieczeństwo i technologie podwójnego zastosowania

Ośrodek ESA w Warszawie ma koncentrować się na bezpieczeństwie oraz na technologiach o podwójnym zastosowaniu. Chodzi o rozwiązania, które mogą być wykorzystywane zarówno w infrastrukturze cywilnej, jak i wojskowej. W centrum mają być rozwijane także narzędzia wspierające innowacje i zarządzanie kryzysowe. Według przedstawionych założeń placówka ma wzmacniać zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach.

Znaczenie tej decyzji wykracza poza sam sektor kosmiczny. W wypowiedziach przedstawicieli rządu i ESA pojawił się wątek powiązania przemysłu kosmicznego z obronnością. Dyrektor Generalny ESA Josef Aschbacher zaznaczył, że sukcesy Polski w kosmosie są jednocześnie sukcesami Europy. Wskazał też, że Polska należy do liderów w obszarach takich jak inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny i przemysł kosmiczny.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Premier Donald Tusk podkreślił także, że Polska ma dziś pełnić rolę integrującą europejskie działania. W jego ocenie Europa musi rozwijać własne możliwości, aby konkurować ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami w technologiach kosmicznych. W tym ujęciu warszawskie centrum ma być elementem szerszej strategii dotyczącej suwerenności technologicznej i bezpieczeństwa.

Rekordowe pieniądze na polski sektor kosmiczny w latach 2023–2028

Powstaniu ośrodka w Warszawie towarzyszą rosnące nakłady państwa na sektor kosmiczny. W latach 2023–2025 Polska zwiększyła swoją składkę do ESA dziesięciokrotnie. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Wśród wskazywanych obszarów tych programów są m.in. rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotyka.

Rząd przedstawia te wydatki jako część szerszej polityki wzmacniania nowych motorów wzrostu gospodarczego. Wskazywano, że Polska jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a utrzymanie tego tempa wymaga dalszych inwestycji w technologie. Sektor kosmiczny ma być jednym z obszarów, które mają pomóc w utrzymaniu wzrostu i zwiększaniu udziału Polski w europejskich łańcuchach technologicznych.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

Minister Andrzej Domański zwrócił uwagę, że inwestycje w kosmos mają przynosić zwrot gospodarczy. W jego ocenie każde zainwestowane euro może wracać 6- lub 7-krotnie. Taka skala zwrotu ma uzasadniać dalsze finansowanie projektów kosmicznych oraz rozwój zaplecza dla firm i instytucji działających w tym sektorze.

Fundusz PFR i finansowanie BGK dla firm oraz samorządów

Równolegle do decyzji ESA zapowiedziano mechanizmy wsparcia krajowego. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie wspierał inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. To instrument skierowany do firm rozwijających technologie i usługi związane z przestrzenią kosmiczną. Ma on wzmacniać zaplecze kapitałowe branży i ułatwiać rozwój projektów technologicznych w Polsce.

Drugim elementem jest działanie Banku Gospodarstwa Krajowego. Bank ma uruchomić specjalną linię finansowania dla samorządów. Środki mają wspierać rozwój infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. W praktyce oznacza to możliwość przygotowania lokalnych projektów, które mają służyć budowie otoczenia dla branży i powiązanych inwestycji.

W wypowiedzi premiera pojawiła się także konkretna perspektywa rozwoju technologicznego. Donald Tusk zapowiedział, że jednym z celów ESA jest budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on zapewniać większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, a także służyć do serwisowania satelitów i ich tankowania. Ta zapowiedź pokazuje, że współpraca z ESA ma obejmować nie tylko badania, ale również praktyczne zastosowania technologiczne.

• W Warszawie powstanie centrum technologiczne ESA.
• W latach 2023–2025 Polska dziesięciokrotnie zwiększyła składkę do agencji.
• Na lata 2026–2028 wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł.
• Grupa PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł.
• BGK uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów.
• Warszawskie centrum będzie pierwszym ośrodkiem ESA poza państwami-sygnatariuszami konwencji o utworzeniu agencji.

Obecnie ESA posiada placówki w Niemczech (dwie), Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii oraz Wielkiej Brytanii. Do tej sieci dołącza teraz Warszawa, a decyzja o lokalizacji centrum wzmacnia pozycję Polski w europejskiej współpracy technologicznej. W przedstawionych założeniach centrum ma łączyć bezpieczeństwo, innowacje i zarządzanie kryzysowe. Rząd i ESA wskazują, że ma to być jeden z elementów budowy europejskiej suwerenności technologicznej.